Ghazanchetsots - katedra Świętego Zbawiciela w Szuszi

Jest rok 2012. Przyjechaliśmy tradycyjnie autostopem do Szuszi. Zapowiada się ciepła sierpniowa noc. Jest już późny wieczór, dlatego dziś nie ma po co się pchać do Stepanakertu. Idziemy pod kościół, do miejsca, które dla mnie zwykle kojarzy się z bezpieczeństwem i spokojem. Jednak historia tego miejsca oraz sytuacja w Górskim Karabachu zdecydowanie stoją w opozycji do mojego przekonania. Oficjalnie w Arcach obowiązuje zawieszenie broni. Mimo tego, co chwilę ktoś strzela i ginie po obu stronach konfliktu. Pytam krzątającego się wokół kościoła człowieka, czy możemy rozbić tu namiot. Nie ma problemów. Pan pokazuje, gdzie znajdują się kran i toaleta. O poranku budzi nas dźwięk dzwonów. Jest to jedna z kilku nocy, jakie na przestrzeni lat spędzamy przy Ghazanchetsots – Katedrze Świętego Zbawiciela w Szuszi.

Obecna katedra stoi na miejscu wcześniejszego kościoła z 1722 roku. Nazwa obecnego pochodzi od nazwy nachiczewańskiej wioski Ghazanchi (azer. Qazançı), skąd pochodzą migranci finansujący budowę Ghazanchetsots. Początek XIX wieku wraz z masakrą Ormian kościół stopniowo popada w ruinę. W latach czterdziestych ubiegłego wieku sowieci urządzają tutaj spichlerz. Pod presją opinii publicznej władze radzieckie i azerbejdżańskie wyrażają zgodę na renowację kościoła. Prace przerywa eskalacja konfliktu o Górski Karabach. Ormianie zostają wydaleni z miasta, a katedra staje się zbrojownią. Azerskie wojska przechowują tutaj pociski „Grad”. Natomiast w maju 1992 roku po zdobyciu Szuszi przez Ormian, na szczycie uszkodzonej kopuły zawisa ormiańska flaga.

Ghazanchetsots – katedra Świętego Zbawiciela w Szuszi

Katedra Świętego Zbawiciela w Szuszi w promieniach porannego słońca.

Kościół i dzwonnica zbudowane są z białego wapienia.

Dzwonnica powstała w 1858 roku.

Zbudowana w latach 1868-1887 katedra została konsekrowana w 1888 roku.

Katedra została zniszczona przez Azerbejdżan w marcu 1920 roku w trakcie masakry Ormian.

Kościół ma trzy identyczne wejścia z zachodu, południa i północy.

16 października 2008 roku odbyło się „wielkie wesele” Republiki Arcach. Z 687 młodych par w Ghazanchetsots ślub wzięło 550.

We wnętrzu panuje niesamowita akustyka. W 2017 roku Serj Tankian – wokalistka zespołu rockowego „System of a Down”, wykonała tutaj chrześcijańską modlitwę liturgiczną „Panie, zmiłuj się”.