Kozie litery nad Ughtasar

Kozie litery nad Ughtasar - Piąty Kierunek

Mijaliśmy to miejsce wielokrotnie jadąc autostopem na południe Armenii czy Górskiego Karabachu. Rzucaliśmy wówczas do siebie porozumiewawcze spojrzenia, że i tam kiedyś pójdziemy. Tajemnicze jezioro Ughtasar ukryte w chmurach pośród wulkanicznych stożków na wysokości 3300 metrów n.p.m. jest otoczone niezwykłymi kamieniami. Na ponad 2000 z nich znajduj się petroglify z epoki brązu zwane „itsagir”. Po ormiańsku to „kozie litery”. Badacze odkryli je dopiero na początku XX wieku.

Kozie litery, czyli zwierzyniec na kamieniach

Po wyjściu na płaskowyż idziemy między głazami. Droga omija je od północy. Wreszcie docieramy do niezwykłego jeziora Ukhtasar. O jego unikatowości świadczą okoliczne rzeźby skalne. Jest ich ponad dwa tysiące. Wśród motywów można zaobserwować tutejsze zwierzęta, takie jak: koza bezoarowa, muflony, jelenie, tury, dziki, konie, psy, wilki, pantery, niedźwiedzie. Ormianie na rysunki mówią „itsagir”, to jest „litery kozie”. Na dodatek miejsce bierze nazwę od podobieństwa do wielbłąda – po ormiańsku „ught”. Ciekawe, że pośród skalnego zwierzyńca brakuje ptaków.

Natomiast obok zwierząt na kamieniach pojawiają się sceny polowań z łowcami wyposażonymi w łuki, strzały, włócznie i tarcze. Wśród petroglifów znajdują się też symbole kosmiczne. W tym znaki zodiaku (Baran), Słońce, Księżyc, kometa. Kalendarze, jako koła podzielone na cztery pory roku. Można odnaleźć także elementy geograficzne, czyli rzeki, jeziora, źródła, góry czy zjawiska meteorologiczne jak błyskawica.

Petroglify nad Ukhtasar zostały odkryte przez badaczy dopiero na początku XX wieku. Jednym z pierwszych był Ash Kalantar. Jednak do czasów obecnych nie pozostało zbyt wiele jego prac. Liczne stanowiska rzeźb naskalnych na stokach Aragac i gór Gegamskich odkrył archeolog Sandro Sardarian. Dopiero w latach 1967-1968 badacze z Instytutu Archeologii Armeńskiej Akademii Nauk zainicjowali kompleksowe badania petroglifów. A od roku 2009 prowadzony jest projekt „The Ughtasar Rock Art.”, w którym uczestniczą archeolodzy, historycy sztuki, specjaliści sztuki naskalnej i wolontariusze, którzy z pasją interesują się ormiańską sztuką naskalną. Według najnowszych badań petroglify powstały pomiędzy V a II tysiącleciem przed naszą erą.

Bardzo chciałbym tutaj zostać, ale odkrywam odbitą łapę niedźwiedzia. Zdrowy rozsądek bierze górę. Poza tym pogoda się znów załamuje. Pośród petroglifów niemiecki turysta również zostawia swój ślad. Żółty autograf wytopiony na śnieżnej bieli. Schodzimy.

Więcej w Magazynie Na Szczycie nr 1, styczeń-luty 2020. Do nabycia w wersji papierowej lub elektronicznej.

FacebooktwitterlinkedinmailFacebooktwitterlinkedinmail

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.